Aktualności
Lekcja 19 – Między fikcją a rzeczywistością 
Data publikacji: 14 / 04 / 2022

Lekcja 19 – Między fikcją a rzeczywistością 

Lekcja 19 – Między fikcją a rzeczywistością

Exit
reż.: Grzegorz Koncewicz

Ucieczka z kina „Wolność”
reż.: Wojciech Marczewski

Opracowanie: dr Małgorzata Jakubowska

Przewodnim motywem prezentowanego zestawu jest filmowa refleksja na temat relacji między fikcją a rzeczywistością. Problematyka ta wiąże się z autotematyzmem sztuki filmowej oraz różnorodnymi chwytami ujawniania filmowych konwencji, które odpowiedzialne są za budowanie w kinie „wrażenia rzeczywistości”.

Zarówno Ucieczka z kina „Wolność” Wojciecha Marczewskiego, jak i krótkometrażowy film Exit Grzegorza Koncewicza są przykładami realizacji wpisujących się w nurt „kina o kinie”. (Por. z tematem nr 21 Kino o kinie.) Oba filmy na poziomie artystycznej wypowiedzi prowokują dyskusję wokół problemów medium filmowego, roli sztuki, a także wszelkich światów fikcyjnych czy wirtualnych, które mogą stanowić swoistą kontrpropozycję dla widza wobec realnego wymiaru jego życia.
W filmie Marczewskiego chwyt przejścia głównego bohatera przez ekran uruchamia refleksję dotyczącą wpływu sztuki na rzeczywistość, w tym przypadku – rzeczywistość osadzoną w wyraźnym kontekście historycznym Polski końca lat 80., w której dotychczasowy system społeczno-polityczny chyli się ku upadkowi. Bunt aktorów w fikcyjnym świecie filmu Jutrzenka jest pretekstem do zadania pytań o wolność zarówno w odniesieniu do wypowiedzi artystycznej, jak i wymiaru społecznego. W konsekwencji reżyser rozważa wpływ sztuki na kształtowanie się ludzkich postaw w „realnym” świecie filmowych bohaterów, jak i w realnym świecie widzów.
Natomiast film animowany Koncewicza jest wypowiedzią o charakterze uniwersalnym. Motyw przejścia przez ekran komputera do wirtualnej rzeczywistości jest, z jednej strony, wyrazem ludzkiej potrzeby kreowania marzeń, opowiada o sile fantazji, która nie zna żadnych ograniczeń, dzięki której każdy może zostać w wyimaginowanym świecie superbohaterem zdobywającym miłość wyśnionej dziewczyny. Z drugiej strony, niejednoznaczna fabuła tego filmu stawia przed widzem pytania o kondycję współczesnego człowieka, który zanurzony w wirtualnym świecie staje się coraz bardziej samotny, gubi poczucie realności i ucieka od prawdziwego życia.

Scenariusze lekcji 

Opracowanie filmoznawcze 

1. Exit

Broszura

1. Między fikcją a rzeczywistością

Zagadnienia do dyskusji 

  • Jaki obraz przemysłu kinematograficznego prezentuje Ucieczka z kina „Wolność”? 
  • Dlaczego dochodzi do buntu aktorów na ekranie? 
  • Jaką postawę wobec tego protestu przyjmuje cenzor? 
  • Jak można interpretować scenę rozgrywającą się na dachach kamienic? 
  • Czy kino może wpływać na rzeczywistość widzów? 
  • Jaką rolę może pełnić w filmie świat wirtualny? 
  • Z jakich elementów bohater filmu Exit konstruuje swój komputerowy świat? 
  • Do jakich konwencji nawiązuje ten film animowany? 
  • Co oferuje nam rzeczywistość wirtualna? 
  • Czy wyimaginowane światy tworzone przy użyciu komputerów są zagrożeniem dla współczesnego człowieka? 

Komentarze filmoznawcze

Komentarze subiektywne